"લોકો મારા વિશે શું વિચારશે?" – આ ચિંતા અને ડરથી કઈ રીતે છૂટવું?

“લોકો મારા વિશે શું વિચારશે?” એ આજકાલ બહુ સામાન્ય વસ્તુ છે. મોટેભાગે જોવા જઈએ તો લોકોને પડી જ નથી હોતી. આપણને લાગતું હોય કે આ વ્યક્તિ મારા માટે ખરાબ વિચારે છે. પછી એમને પૂછવા જઈએ તો એ કહેશે કે, “મને તો કશી ખબર જ નથી!” એટલે સમજાય કે આપણને જ ખોટો ભય પેસી ગયો છે, એ કાઢી નાખવાની જરૂર છે.

દરેક લોકો પોતપોતાની ચિંતામાં પડ્યા છે. એ પોતાની ચિંતા કરે કે બીજા માટે વિચારવાનો સમય કાઢે? આપણે પોતે જ આ સમજણ ગોઠવી દઈએ તો જાતે જ આપણા દુઃખ અને ભય મટાડી શકીએ.

અસરમાં નહીં આવવું

ખરેખર લોકો આપણને કશું કહેતા આવે, ભૂલ બતાવે, ત્યારે કહેવું કે, “હું તપાસ કરીશ અને ભૂલચૂક હશે તે સુધારીશ.” એમ દિલથી સ્વીકારવું અને તેનો ઉકેલ લઈ આવવો. કારણ કે આજુબાજુ લોકોને પણ જાતજાતની કમેન્ટ કરવાની આદત હોય છે. પછી એ આપણા પહેરવેશ કે દેખાવ વિશે હોય, રહેણીકરણી વિશે હોય, આપણા કામકાજ વિશે કે પરિવારના લોકો વિશે. આપણે બધી વાતો સાંભળવી પણ અસરમાં નહીં આવવું.

પેલી સાત પૂંછડીવાળા ઉંદરની વાત છે, જેને બધા “ઉંદર સાત પૂંછડિયો, ઉંદર સાત પૂંછડિયો” એમ ચીડવતા હતા. એટલે એણે એક પૂંછડી કપાવી નાખી તો લોકોએ “ઉંદર છ પૂંછડિયો, ઉંદર છ પૂંછડિયો” એમ ચીડવવાનું ચાલું રાખ્યું. એટલે એણે ફરી એક પૂંછડી કપાવી નાખી, તો લોકો “પાંચ પૂંછડિયો” કહીને ચીડવતા. એમ કરતા કરતા ઉંદરે એક-એક કરતા બધી પૂંછડી કપાવી નાખી તો લોકો તેને, “ઉંદર બાંડો, ઉંદર બાંડો” એમ કહીને ચીડવતા હતા. એટલે કોઈ ને કોઈ બાબતમાં લોકો તો બોલ્યા કરશે. આપણે અસરમાં આવીને ઊંધા ન ચાલવું. એ જ રીતે બ્રાહ્મણ અને બકરાની વાત પણ આવે છે. એક બ્રાહ્મણ ખભે બકરું ઉપાડીને જતો હતો. રસ્તામાં ત્રણ ઠગે તેને જોયો અને બકરું પડાવી લેવા એક તરકીબ કરી. દરેકે એક-એક માઈલના અંતરે પૂછ્યું, “અરેરે, બ્રાહ્મણ થઈને કૂતરું લઈને જાઓ છો?” બે વખત તો બ્રાહ્મણે કહ્યું કે “આ તો બકરું છે.” પણ ત્રીજા માઈલ પર બ્રાહ્મણને શંકા પડી. એણે માની લીધું કે ત્રણ જણ કહે છે એટલે આ કૂતરું જ છે અને ત્યાં ને ત્યાં બકરું મૂકી દીધું. ત્રણે ઠગ બકરું ઉપાડીને ખાઈ ગયા.

એટલે આપણે એટલા મજબૂત થઈ જવું જોઈએ કે કોઈની નેગેટિવ વાતોની અસરમાં જ ના આવીએ.

ખોટું નથી કરતા તો ડરવું નહીં

કોઈ આપણને કહેવા નથી આવતું પણ આપણને જ અસર થતી હોય છે કે, “મારું ખરાબ દેખાશે, કોઈ કશું કહશે, આમ કહેશે તેમ કહેશે” હવે ખરેખર કોઈ નવરું નથી આપણા તરફ જોવા કે આપણને કહેવા માટે. છતાં, એકાદ પરિસ્થિતિમાં કોઈ આપણને કહતું આવે કે, “તમે આમ કેમ કરો છો? ખોટું કરો છો.” તો ત્યાં આપણે અંદર તપાસી લેવું કે કોઈને દુઃખ થાય એવું નથી કર્યું, કોઈનું કંઈ ખરાબ થાય કે નુકસાન થાય એવું નથી કર્યું, તો પછી આપણે કોઈથી ડરવાની જરૂર નથી. અંદર પોતાની જાતને પૂછી લેવાનું કે, “આપણે ખરેખર આડા રસ્તે ચાલીએ છીએ? ખોટા કામો કરીએ છીએ?” જો નથી કરતા તો પછી સમાજનો કે લોકોનો હિંમતથી સામનો કરીએ.

પરમ પૂજ્ય દાદાશ્રી કહે છે કે, “’લોકોને કેવું લાગશે’ એ ભયને સ્થાન ના આપવું. એના કરતાં પોતાની રૂમ ચોખ્ખી રાખવી સારી. જગતની ટીકાના ભાગમાં આવે એવો વિચાર આવ્યો કે એને ધોઈને ચોખ્ખો કરી નાખો.”

આપણે જો ખોટા કામ કર્યા હોય, તો ડરવાની જરૂર છે. સારા કામ કર્યા હોય તો ડરવાની જરૂર નથી. એટલે બને ત્યાં સુધી ખોટા કામ કરીએ જ નહીં. છતાં ખોટું થઈ જાય તો તેનો સાચા દિલથી પસ્તાવો કરીએ જેથી એ ધોવાઈ જાય. પણ લોકો શું વિચારશે કે લોકો મને જજ કરશે, એમ કરીને ડરીને, ગભરાઈને જીવવાની જરૂર નથી.

આપણે આપણું અંદરથી ચોખ્ખું હશે તો પછી લોકોને કહેવા જવાની નથી જરૂર કે, “હું ચોખ્ખો છું, મારા માટે તમે ખરાબ વિચાર ના કરશો.” આપણે ચોખ્ખા હશું અથવા આપણાથી વાંકું થઈ ગયું હોય તેને ધોઈ નાખીશું, એટલે સામાને એની મેળે ચોખ્ખા પડઘા પડવાના જ છે.

ઈમ્પ્રેશન પાડવા જવું નહીં

આપણને લોકોમાં સારા દેખાવાની ઈચ્છા હોય છે. હવે આપણે ગમે એટલા સારા દેખાવાનો પ્રયત્ન કરીશુંને પણ કઈ મિનિટે આપણે લોકોમાં ભૂંડા દેખાઈશું એનું કશું ઠેકાણું નથી. કારણ કે લોકોના સર્ટિફિકેટનો કંઈ ભરોસો જ નથી. આજે લોકો આપણા મોઢે “બહુ સારા, બહુ સારા” નું સર્ટિફિકેટ આપે, તો આપણને થાય કે એમના ઉપર મારી સારી ઈમ્પ્રેશન છે. બહાર જઈને જોઈએ તો એ જ લોકો આપણું ભૂંડું બોલતા હોય. એના કરતા સ્કૂલ કે કૉલેજના સર્ટિફિકેટ સારા કે આખી જિંદગી સરખું બતાવે અને ચાલે તો ખરા.

આપણે રસ્તામાં જતા હોઈએ ને ગાયો-ભેંસો દેખાય તો ત્યાં આપણને ઈમ્પ્રેશન પાડવાનું કે સારા દેખાવાનું મન થાય છે? ના. ત્યાં જેમ આપણે કિંમત નથી મૂકતા તેવી જ રીતે બહારના લોકોમાં સારા કે ખરાબ દેખાવાની કોઈ કિંમત જ નથી એમ રાખવું. લોકોમાં સારું દેખાય, સમાજમાં કે સગા-વહાલામાં સારું દેખાય એ એક પ્રકારનો અહંકાર જ છે. આપણું સારું દેખાય તો અહંકાર ઊંચે ચડે છે. જેટલો અહંકાર ઊંચે ચડે એટલો એ નીચે પછડાય એવો નિયમ છે. જેટલું લોકોમાં ઈમ્પ્રેશન પાડવા જઈશું, તેટલું જ પછી ડિપ્રેશન તરફ જઈશું. નકામો સમય બગડી જશે ને આપણે નબળા થતા જઈશું.