જ્યારે વ્યક્તિનો બધા પ્રકારનો અહંકાર પડી ભાંગે છે અને પછી એમ લાગે છે, મારું આ દુનિયામાં કોઈ છે જ નહીં, જીવવા જેવું જ નથી, ત્યારે પછી તે આત્મહત્યા કરે છે. એવી વ્યક્તિનો અહંકાર જો ફરી જાગૃત કરવામાં આવે તો આત્મહત્યાના વિચારોથી તે છૂટી જઈ શકે. આપઘાતના વિચારો આવે તો તેમાંથી કઈ રીતે બહાર નીકળવાના ઉપાયો અહીં દર્શાવ્યા છે.

સૌથી પહેલો ઉપાય છે, કે આપઘાતના વિચારો શરૂ થાય કે તરત ડોક્ટરને મળીને દવા લેવી જોઈએ. કોઈ સારા મનોચિકિત્સકને મળી લેવું. કારણ કે મગજમાં કેમિકલ ઈમબેલેન્સ (રાસાયણિક અસંતુલન) થાય એટલે મન જાતજાતના વિચારો બતાડી શકે, તેને શાંત કરવા દવાની જરૂર હોય છે. જેમ આપણા શરીરને ભૂખ લાગી હોય ત્યારે જમવું પડે, તેમ આ મનનું દુઃખ ઊભું થાય તો તેને દવા આપવી પડે.
ડોક્ટરની દવાની સાથે સાથે મનને પણ ખોરાક આપવો. કોઈ ને કોઈ પ્રવૃત્તિમાં પરોવીને મનને નવરું નહીં પડવા દેવું. જ્યારે મનમાં નેગેટિવ વિચારોનું તોફાન ઊભું થાય ત્યારે પ્રાર્થના કરવી, ભગવાનની આરતી કે ભક્તિ કરવી. દરરોજ યોગ-પ્રાણાયામ કરવા, ચાલવા જવું અને આનંદના વાતાવરણમાં રહેવું. ટૂંકમાં મનના વિચારોથી ડાઈવર્ઝન લેવાના ઉપાયો કરવા.
જ્યારે મનુષ્યનો અહંકાર બધી રીતે ફ્રેક્ચર થાય ત્યારે આપઘાતના વિચારો આવે કે, “મારું કોઈ નથી, જીવવા જેવું નથી, એનાથી છૂટી જાઉં. આ દેહ છોડી દઉં એટલે દેખવું નહીં ને દાઝવું નહીં.” પણ વાસ્તવિકતામાં આપણે નથી જાણતા, કે મરીને ફરી આ જ વ્યક્તિઓના ટોળામાં જન્મ લેવો પડશે. એવું લાગતું હોય કે અહીંથી છૂટીશ તો શાંતિ થશે, પણ તેનાથી કોઈ દિવસ શાંતિ થાય નહીં. કારણ કે મનુષ્ય પોતાના કર્મો પોતાની સાથે જ લઈ જાય છે, જેના પરિણામે દુઃખો પાછા ભોગવવાના થશે. એના કરતા અત્યારે જે દુઃખ ભોગવવાનો હિસાબ આવી પડ્યો છે તે પૂરો કરવાનો નિયમ લેવો અને તે માટે ભગવાન પાસે શક્તિઓ માંગવી. પણ આપઘાતના રસ્તે નથી જ જવું એમ નક્કી કરવું.
આપઘાત કરવાનું દુઃખ પણ વિચારી જોવું. એક અમથી બ્લેડ કે ચપ્પું અડાડવું હોય તો સહન નથી થતું. તો ગળે કાપો મૂકવો સહેલો છે? એના દુઃખ કરતા તો અપમાનનું દુઃખ નાનું છે, એ શક્તિ માંગીને સહન કરી લેવું કે, “હે ભગવાન! મને શક્તિ આપો. મારે આ કર્મ પૂરું કરવું છે.” રાત પછી દિવસ આવે છે, સુખના દિવસો જેમ પૂરા થાય છે, તેમ દુઃખના દિવસો પણ પૂરા થશે.
આપઘાતના વિચારો પાછળનું કારણ અને તેનો ઉપાય આપણને અહીં પરમ પૂજ્ય દાદાશ્રી સમજાવે છે.
પ્રશ્નકર્તા: મને આપઘાત કરવાના ખૂબ વિચારો આવે છે, તો શું કરું?
દાદાશ્રી: આપણે શું કરવા આપઘાત કરીએ? તને શું દુઃખ આવી પડ્યું છે તે આપઘાત કરવો છે?
પ્રશ્નકર્તા: સામાજિક ને આર્થિક બે જ દુઃખ છે, તબિયત સારી રહેતી નથી.
દાદાશ્રી: છોકરાં છે કે નહીં?
પ્રશ્નકર્તા: છોકરાં છે.
દાદાશ્રી: એ છોકરાં મોટા થશે ત્યારે તારી ચાકરી કરશે. જીવતો રહે ને છાનોમાનો! ત્યાં તો કશો સ્વાદ કાઢવાનો નથી, ત્યાં તો એ પ્રેતો બિચારાં બહુ દુઃખી થઈ ગયા છે! મને ભેગા થાય છે કેટલાક પ્રેતો, જેમણે આપઘાત કરેલા, બિચારાંને આ શરીર હોય નહીં, ભૂખ લાગે ત્યારે તેમને કો’કના શરીરમાં પેસી જવું પડે. આ તો નિરાંતે ખાજે, પીજે ને વહુ જોડે ફર ને!
પ્રશ્નકર્તા: પણ ખાવા-પીવા માટે આર્થિક પરિસ્થિતિ પણ જોઈએ ને?
દાદાશ્રી: અરે, જરા મહેનત કરીએ. આજે તને બધો રસ્તો દેખાડીએ. પછી બધું તારું ધીમે ધીમે સુધરશે. એકદમ ના સુધરે, પણ સુધરશે.
પ્રશ્નકર્તા: આપઘાતના વિચારો કેમ આવતા હશે?
દાદાશ્રી: એ તો અંદર વિકલ્પ ખલાસ થઈ જાય છે તેથી. આ તો વિકલ્પના આધારે જીવાય છે. વિકલ્પ ખલાસ થઈ જાય પછી હવે શું કરવું તેનું કશું દર્શન દેખાતું નથી, તેથી પછી આપઘાત કરવાનું વિચારે છે. એટલે આ વિકલ્પોયે કામના જ છે.
સહજ વિચાર બંધ થઈ જાય ત્યારે આ બધા ઊંધા વિચાર આવે. વિકલ્પ બંધ થાય એટલે જે સહજ વિચાર આવતા હોય તે પણ બંધ થઈ જાય, અંધારું ઘોર થઈ જાય. પછી કશું દેખાતું નથી! સંકલ્પ એટલે ‘મારું’ ને વિકલ્પ એટલે ‘હું’, એ બેઉ બંધ થઈ જાય ત્યારે મરી જવાના વિચાર આવે.
ઘણી વખત મનમાં વારંવાર આપઘાત કરવાના વિચારો આવે છે. મન શાંત નથી થતું. કોઈ કામમાં રસ નથી પડતો અને નાની નાની વાતમાં ગુસ્સો આવી જાય છે. ત્યારે આપણે સમજવું કે જાતજાતના વિચારો કરવા એ મનનો ધર્મ છે. મન એક રડારની જેમ ઈન્ફોર્મેશન આપે છે અને એ જાણીને પછી શું ફેરફાર કરવો એ આપણું કામ હોય છે.
મનના વિચારોમાં આપણે ઈમોશનલ કે ડિસ્ટર્બ થવું નહીં. મન ઊંધા વિચારો કરે ત્યારે આપણે એનાથી વિરુદ્ધ બોલવું કે આવું ના હોવું જોઈએ. મન નેગેટિવ બતાવે તો આપણે પોઝિટિવ બોલવું. જેમ કે, કોઈ વ્યક્તિ તરફથી દુઃખ પડ્યું હોય અને મન એમના વિશે નેગેટિવ બતાવે તો આપણે કહેવું કે, “આફ્ટર ઓલ બહુ સારા માણસ છે.” તો મનનું તોફાન શાંત થઈ જાય. મનમાં નેગેટિવ વિચારો આવે તો તેના માટે માફી માંગવી, જેથી વિચારોનો ભાગાકાર થઈ જશે.
જેમ સિનેમામાં પડદા ઉપર જબરજસ્ત મારામારી, તોફાન ચાલતા હોય, લોકો દોડતા હોય, પોલીસનો લાઠીમાર થતો હોય તો પણ આપણી સીટ ઉપર આપણે સ્થિર જ હોઈએ. તેમ મન ભયંકર તોફાને ચડે, ઉદ્વેગ કરાવે, ડિપ્રેશનમાં જાય, જીવવા જેવું નથી એવો વિચાર કરે, ત્યારે આપણે તેના વિરોધમાં બેસવું કે આ મનની સ્થિતિ છે મારી નથી.
જેમ રસ્તા ઉપર ટ્રાફિક વધી ગયો હોય, આપણે તેમાં અટવાઈ જઈએ, આજુબાજુ બે-ચાર ગાડીના ધક્કા વાગે તો આપણે આગળ વધવાનું છોડીને ઘરે પાછા ફરીએ? ના, તેમ આ પણ કર્મોનો ટ્રાફિક કહેવાય. આપણે ધીરજ પકડીને બેસી રહીએ તો હમણાં કર્મોનો ટ્રાફિક જતો રહેશે. જેમ તેમ કરીને સમય કાઢી નાખવો પણ હિંમત હારીને અવળું પગલું ભરવા જેવું નથી.
દરેક સંયોગ હંમેશાં વિયોગી સ્વભાવનો હોય છે, એ જવા માટે જ ભેગો થાય છે અને ફળ આપીને વિયોગ થશે અને આપણે મુક્ત થઈશું. આવી પડેલા ગૂંચવાડા એકસાથે સોલ્વ નહીં થાય, પણ ધીમે ધીમે પરિસ્થિતિનો સાચી સમજણ ગોઠવીને ઉકેલ લાવીએ, જેથી એક-એક અણસમજણ ઓછી થતી જશે, આપણી શક્તિ વધશે અને ગૂંચવાડો ઉકેલવાની શક્તિ ઉત્પન્ન થશે.

દુઃખ સહન ના થાય ત્યારે આપઘાતનો વિચાર આવે કે બોલાઈ જાય તો તેની માફી માંગવી જોઈએ કે, “મને અવળા વિચારો આવે છે તેની માફી માંગું છું. આવી પડેલી પરિસ્થિતિ સમતાભાવે પૂરી થાય એવી શક્તિ આપજો. મારે કોઈ અવળા પગલાં ભરવા નથી.” એમ ખૂબ પસ્તાવા લઈ લેવા જોઈએ. કારણ કે આપઘાતના વિચારો પાછલા ભવના પડઘારૂપે પણ હોઈ શકે. તેમાં આપણે આજે નવી સહી કરીએ અને બોલીએ કે, “મરી જઈએ તો સારું, આ કંઈ જિંદગી છે?” તો આવતા ભવમાં પાછું આ જ બીજ ઊગશે. જેમ બાજરાનો એક દાણો જમીનમાં નાખીએ તો તેમાંથી ડૂંડે ડૂંડે હજાર દાણા ઊગે. તેમ આજે એક વિચારનો પસ્તાવો નહીં લઈએ તો પછી હજાર વખત વિચાર આવશે ત્યારે ગૂંગળામણ સહન નહીં થઈ શકે અને અવળા પગલાં ભરી દઈશું.
A. કળિયુગમાં માનસિક ડિપ્રેશન અને આત્મહત્યાનું પ્રમાણ વધ્યું છે. મનુષ્યો કેમ આપઘાત કરે છે તેના મુખ્ય... Read More
Q. આપઘાતના વિચારો લાવતા ડિપ્રેશન, માનસિક તણાવ અને ઉદ્વેગમાંથી બહાર કેવી રીતે આવવું?
A. સામાન્ય રીતે જીવનમાં કંઈક મોટું અપમાન આવે, મોટી ખોટ આવે, નુકસાન થાય, નજીકની વ્યક્તિનું મૃત્યુ થાય,... Read More
Q. શું એકલતાના કારણે આત્મહત્યા કરવી એ ઉકેલ છે?
A. આજકાલ લોકોને યુવાનવયથી એકલતા લાગે છે. “હું એકલો પડી ગયો” કે “હું એકલી પડી ગઈ” એવી અંદર સતત ગૂંગળામણ... Read More
Q. કોઈ મને સમજતું નથી, મને મારા જીવનનો અંત લાવવો છે. હું શું કરું?
A. મોટેભાગે દરેક વ્યક્તિને એમ રહે છે કે “મને કોઈ સમજતું નથી”, “કોઈને મારી પરવાહ નથી” અને વ્યક્તિ જો આ... Read More
Q. શું પ્રિયજનના મૃત્યુ પાછળનો શોક અને એકલતાનો અંત લાવવા માટે આપઘાત ઉકેલ છે?
A. ઘણી વખત પોતાની નજીકના પ્રિયજનને ગુમાવીને માણસ ડિપ્રેશનમાં જાય છે. પતિ કે પત્નીનું અકાળ અવસાન થાય,... Read More
Q. બ્રેકઅપ પછી આત્મહત્યાની પરિસ્થિતિને કેવી રીતે અટકાવવી?
A. આજકાલ ઘણા યુવાનો પ્રેમમાં નિષ્ફળતા મળી હોય તો સીધો આપઘાત કરે છે. ખરેખર આત્મહત્યા એ કોઈ સમસ્યાનો અંત... Read More
Q. શું પ્રેમ માટે આપઘાત કરવો જોઈએ?
A. લોકોમાં એવી ખોટી માન્યતા પ્રવર્તે છે કે જ્યારે બે પ્રેમીઓ પરિવાર કે સમાજના વિરોધને કારણે લગ્ન કરીને... Read More
Q. યુવાનો અને ટીનેજર્સમાં આપઘાતનું પ્રમાણ કેમ વધી રહ્યું છે?
A. આજકાલ યુવાનો બહુ જલ્દી હતાશ કે ફ્રસ્ટ્રેટ થઈ જાય છે, નાની પરિસ્થિતિમાં પણ હારી જાય છે, તેને મોટું... Read More
Q. નિષ્ફળતાના કારણે થતી આત્મહત્યાને કેવી રીતે અટકાવી શકાય?
A. જીવનમાં લોકોને જ્યારે એમ લાગે કે મારી લાઈફ એક ફેલ્યોર છે, ત્યારે પોતાની જાત માટે નેગેટિવિટી શરૂ થઈ... Read More
Q. દેવું થવાથી થતી આત્મહત્યા કઈ રીતે અટકાવવી?
A. કેટલાક લોકો વધુ પડતા દેવામાં ડૂબી ગયા હોય, કે બિઝનેસમાં મોટી ખોટ આવી હોય ત્યારે પૈસા પાછા નહીં આપી... Read More
A. કેટલાક લોકો અહંકાર ભગ્ન થવાથી આપઘાત કરે છે. પણ ઘણીવાર આપણે જોઈએ કે વ્યક્તિને પોતાને પણ ન ખબર હોય કે... Read More
Q. જ્યારે તમારાથી કોઈને એટલું દુઃખ થઈ જાય કે તે વ્યક્તિને આત્મહત્યા કરવાનું મન થાય ત્યારે શું કરવું?
A. જો આપણને એવું લાગે કે કોઈ વ્યક્તિના આત્મહત્યા માટે વિચાર કરવાનું કારણ તમે છો તો તમારે સૌથી પહેલાં... Read More
Q. હું મારા પરિવાર પર બોજ છું, આવા નકામા જીવનનો જીવવાનો અર્થ શું?
A. ઘણી વખત જીવનમાં મોટી મુશ્કેલી આવી પડે કે વ્યક્તિ આકસ્મિક રીતે અપંગ કે પથારીવશ થઈ જાય, બીજાના આધારે... Read More
Q. આપઘાતનો વિચાર કરતી વ્યક્તિને મદદ કઈ રીતે કરવી?
A. આપણી આસપાસ જો કોઈ વ્યક્તિને આપઘાતના વિચારો આવતા હોય તો તેમને સાચી સમજણ મળે તો તેમાંથી બહાર નીકળી... Read More
Q. મેં ભૂલ કરી છે. હવે મારે જીવવું નથી. હું મારી જાતને મારી નાખવા માંગુ છું.
A. આપણે સૌને ભૂલો કરવી નથી ગમતી, પરંતુ ક્યારેક ભૂલો થઈ જાય છે. આમાંથી કેટલીક ભૂલો નાની હોય છે, પરંતુ... Read More
subscribe your email for our latest news and events
