શું પ્રિયજનના મૃત્યુ પાછળનો શોક અને એકલતાનો અંત લાવવા માટે આપઘાત ઉકેલ છે?

ઘણી વખત પોતાની નજીકના પ્રિયજનને ગુમાવીને માણસ ડિપ્રેશનમાં જાય છે. પતિ કે પત્નીનું અકાળ અવસાન થાય, કે અત્યંત રાગ હોય તેવી નજીકની વ્યક્તિ ગુજરી જાય પછી પોતાનો જીવવાનો કોઈ અર્થ જ નથી એવું લાગે છે. પછી પાછળ પોતે પણ જીવન ટૂંકાવી દેવાના વિચારો કરે છે.

ખરેખર મનુષ્યનો આયુષ્યકર્મનો હિસાબ પૂરો થાય એટલે મૃત્યુ પામે છે. આપણે જોઈએ છીએ કે આડોશ-પાડોશ અને દુનિયાભરમાં દરરોજ કેટલાય લોકો મૃત્યુ પામે જ છે. કોઈક વહેલું જાય તો કોઈક મોડું જાય. આયુષ્યકર્મનો હિસાબ પૂરો થાય એટલે નિયમથી આત્મા દેહમાંથી છૂટો પડે. જેને આપણે મૃત્યુ કહીએ છીએ. માટે આપણે સમજવું કે આપણી નજીકની વ્યક્તિ સાથેનો આપણો આટલો જ હિસાબ હતો અને તે પૂરો થયો. હવે આગળ જે હિસાબ આવશે તે પણ પૂરા કરીશું. પણ આપઘાત તો ન જ કરવો.

પતિ-પત્નીમાંથી એકનું અવસાન થાય ત્યારે સંતાનોને કઈ રીતે ઉછેરીશ? એવો પ્રશ્ન ઊભો થાય. પણ તેમાં ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. બાળકો રોજેરોજ એમની મેળે મોટા થયાં જ કરે છે. જેમ મોઢામાં કોળિયો મૂક્યા પછી તેને પચાવવાની મહેનત નથી કરવી પડતી, તેમ સંતાનોને પંપ મારીને મોટા કરવા પડતા નથી. બાળકોને સંસ્કાર આપવાની ચિંતા હોય તો તેમને કોઈ ધાર્મિક કે આધ્યાત્મિક સત્સંગની લિંક મેળવી આપવી અને ત્યાં લઈ જવા.

ગીતામાં કૃષ્ણ ભગવાને કહ્યું છે કે, “તમે દરેકને આત્મારૂપે જુઓ.” જેમ કોઈ માણસ જૂના કપડાં બદલીને નવા કપડાં પહેરે છે, તેમ મૃત્યુ પછી આત્મા એક દેહ છોડીને બીજો દેહ ધારણ કરે છે. માટે દુઃખી ના થવું, દરેકને આત્મારૂપે જોવા. તેનાથી આવી પડેલી પરિસ્થિતિમાં સમતાપૂર્વક કર્મ પૂરું કરવાની હિંમત રહેશે.

આવા સમયે સાચું જ્ઞાન સમજીને ધીરજથી અને સ્થિરતાથી કામ લેવું. પણ ડિપ્રેશનમાં જવાની જરૂર નથી. આવી પડેલા સંજોગોને સમતાપૂર્વક પૂરા કરવા.

સુંદર પુસ્તકો વાંચવા, ધર્મ અને અધ્યાત્મના સત્સંગના પરિચયમાં રહેવું, જેથી કોઈપણ મૂશ્કેલી પડે તો સાચી સમજણથી મદદ મળી રહેશે. પણ ગમે તેવા સંજોગો આવી પડે, આપણે ઉતાવળમાં કોઈ આડું-અવળું પગલું ન ભરવું.

મૃત્યુ પામેલી વ્યક્તિ પાછળ આપઘાત કરવો હિતકારી નથી. તેના બદલે જે વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું છે તેમના આત્માને પ્રાર્થના કરવી કે તેઓ જ્યાં હોય ત્યાં સુખ-શાંતિને પામો, ઈશ્વરનું શરણું પામો. પ્રાર્થના કરવાથી વ્યક્તિના આત્માને શાંતિ થશે.

આપઘાત કરવાથી આપણા પરિવારજનોને તો દુઃખ થશે જ, પણ એના પરિણામ પણ બહુ ખરાબ આવશે, અધોગતિના કર્મ બંધાશે. આપઘાત કરવાના અવળા ભાવો થાય તો એની પણ આપણે માફી માંગવી કે, “હે ભગવાન! મને ઊંધા વિચારો આવે છે, તેની માફી માગું છું. મને હવે સાચા રસ્તે આગળ વધવાની શક્તિ આપો.”

પરમ પૂજ્ય દાદાશ્રી પાસે એક ભાઈ આવ્યા હતા. તેમની પત્નીનું અવસાન થતાં તેઓ પોતે ખૂબ દુઃખી હતા અને આપઘાત કરવાનું વિચારતા હતા. દાદાશ્રીએ તેમને સુંદર સમજણ આપી અને એ ભાઈ કાયમ માટે તેમાંથી મુક્ત થઈ ગયા.

દાદાશ્રી: એક જણ મારી પાસે આવ્યો ને ખૂબ રડવા લાગ્યો. તે કહેવા લાગ્યો, ‘હવે તો જીવવું બહુ ભારે લાગે છે. આત્મહત્યા કરી નાખવાનું મન થાય છે.’ હું જાણતો હતો કે આ માણસની બૈરી પંદરેક દિવસ પર મરી ગઈ હતી ને ઘેર ચાર છોકરાં મૂકી ગઈ હતી. તે મેં તેને પૂછયું, ‘ભાઈ, તને પરણ્યે કેટલા વરસ થયા?’ ‘દસ વરસ’ તે બોલ્યો. તો દસ વરસ પહેલા તેં જ્યારે તેને જોઈ નહોતી ત્યારે મરી ગઈ હોત, તો તું રડત? ત્યારે કહે, ‘ના, ત્યારે શી રીતે રડત? હું તો તેને ઓળખતો નહોતો ત્યારે!’ તે હવે તું શા માટે રડે છે તે હું તને સમજણ પાડું. જો તું પરણવા ગયો, વાજતે-ગાજતે ગયો ને જ્યારે ચોરીમાં ફેરા ફરવા માંડ્યા ત્યારથી ‘આ મારી વહુ, આ મારી વહુ’ એમ તેં આંટા વીંટવા માંડ્યા. તે ચોરીમાં તેને જોતો જાય ને ‘આ મારી વહુ’ એમ બોલતો જાય અને મમતા વીંટાતી જાય. વહુ જો બહુ સારી થઈ પડે તો રેશમનો આંટો અને નઠારી થઈ પડે તો સૂતરનો આંટો. જો હવે તારે એનાથી છૂટવું હોય તો હવે જેટલા આંટા ‘મારી, મારી’ના કર્યા તેટલા જ ‘નહોય મારી, નહોય મારી’ એમ કરીને એ આંટા ઉકેલ, તો જ મમતામાંથી છૂટાશે.

મારી આ વાત તે ભઈ સચોટ રીતે સમજી ગયો અને એણે તો ‘નહોય મારી, નહોય મારી’નું હેન્ડલ એવું ફેરવ્યું, એવું ફેરવ્યું કે બધા જ આંટા ઉકલી ગયા તેના! તે પાછો પંદર દિવસે આવીને મને આનંદાશ્રુ સહિત પગે લાગી કહેવા લાગ્યો, ‘દાદા, તમે મને બચાવ્યો. મારી બધી જ મમતાના આંટા ઉકેલવાનો માર્ગ બતાવ્યો, તેનાથી હું છૂટ્યો.’

મારી આ સાચી બનેલી વાત સાંભળીને કેટલાયના આંટા ઉકલી ગયા છે!

પરમ પૂજ્ય દાદાશ્રી કહે છે કે આપણે આપઘાત ન કરવો જોઈએ. આ દેહનો આપઘાત એટલે મોટો આપઘાત કહેવાય. પછી લોકો મનનો પણ આપઘાત કરે છે. મનનો આપઘાત કરે એટલે સંસાર ઉપરથી મન ઊઠી જાય, એવું પણ ન કરવું જોઈએ. જેમ કે, સંતાનો ઉપરથી મન ઊઠી જાય, સંસારમાં બધા ઉપરથી મન ઊઠી જાય, એવું ન કરવું જોઈએ. આપણે નભાવી લેવું જોઈએ. આ સંસાર એટલે જેમતેમ નભાવીને કાઢવા જેવી જગ્યા છે.

શું પ્રિયજનના મૃત્યુ પાછળનો શોક અને એકલતાનો અંત લાવવા માટે આપઘાત ઉકેલ છે?

ક્વિક લીંકસ

મીડિયા

અન્ય સાઈટ