ચિંતા શું છે? ચિંતા કરવાનો અર્થ શું છે?

ખરેખર, ચિંતા કરવાનો અર્થ શું છે? ચિંતા શું છે? ચાલો આપણે થોડી વાતો ધ્યાનમાં લઈને આ વિશે જાણીએ. આપણે આપણા રોજિંદા જીવનમાં વિવિધ પરિસ્થિતિઓમાંથી પસાર થતા હોઈએ છીએ અને વિચારતા હોઈએ છીએ,

• ‘મારી પાસે મારા પરિવારનું ભરણપોષણ કરવા માટે પૂરતું નથી.’
• ‘મારી દીકરીના લગ્ન નથી થતા.’
• ‘મારા દીકરાનું શું થશે?’
• ‘જો આ કામ સમયસર પૂરું નહીં થાય તો શું થશે?’
• ‘શું હું પરીક્ષામાં પાસ થઈ જઈશ?’
• ‘મારા મિત્રો મારા વિશે શું વિચારશે?’
• ‘હુંલાંબા સમયથી બિમાર છું; મારું શું થશે?’
• ‘શું મને ગ્રેજ્યુએશન પછી નોકરી મળી જશે?’
• ‘મારી બધી મૂડી જતી રહી; મારું ગુજરાન કેવી રીતે ચાલશે?’
• ‘જો હું મૃત્યુ પામીશ; તો મારા કુટુંબનું શું થશે?’
• ‘મહીનો પૂરો થવા આવ્યો; હું બીલો કેવી રીતે ચૂકવીશ?’

આવી પરિસ્થિતિઓ આવી પડે ત્યારે આપણે શું કરીએ છીએ? આપણે ગભરાઈ જઈએ છીએ અને પરિસ્થિતિ પર કાબૂ ગુમાવી દઈએ છીએ. જ્યારે આવું થાય, કોઈ વિચાર અમુક હદથી બહાર જતો રહે, તે ચિંતા છે. ચિંતાનો ખરો અર્થ આ છે. અમુક લેવલ સુધી વિચારો કરવા જોઈએ અને તે લિમિટ બહાર ન જવા જોઈએ. તણાવ ન અનુભવાય ત્યાં સુધી વિચારવું એ સામાન્ય છે. એનાથી વધારે થાય અને જો તમે કોયડામાં મૂકાઈ જાઓ કે મુશ્કેલી ઊભી થાય, તે ચિંતા છે. ચિંતાની સાદી વ્યાખ્યા આ છે.

આ રીતે તમારું મન એક સામાન્ય વિચારમાંથી ચિંતા, વધુ પડતા વિચારો અને અસ્વસ્થતા તરફ જતું રહે છે.

• જ્યારે આપણે એવા સંજોગોમાં આવીએ છીએ, ત્યારે શરૂઆતમાં મન તેનાથી થતા લાભ અને ગેરલાભ વિશેવિચારે છે.
• થોડા સમય પછી મન વમળે ચઢે છે અને ગૂંચાય છે, પરિણામે, દુઃખો ઊભા કરે છે.
• વિચારોના વમળો સતત રહ્યા કરે, ત્યારે ગૂંગળામણ ઊભી થશે.
• જો મન વધુ ગૂંચાવાનું ચાલુ રાખશે, તો ચિંતા શરૂ થઈ જશે.

ચિંતા સાચી સમજણ અને જ્ઞાન પર પડદો પાડી દે છે અને એને ફ્રેક્ચર કરી નાખે છે. વ્યક્તીએ સાવચેત રહેવું જોઈએ, ચિંતિત નહીં. સાવચેત રહેવું અને ચિંતા કરવી તેમાં બહુ મોટો તફાવત છે. સાવચેતી એ જાગૃતિ છે અને ચિંતા કરવી એ અસ્વસ્થતા ઊભી કરવા જેવું છે, જે તમને અંદરથી કોરી ખાય છે.

તેથી, સરળ ભાષામાં, ચિંતા એટલે શું? ચિંતા એટલે કે, ‘હવે હું શું કરીશ?’, ‘હવે શું થશે?’ અને આ પ્રકારની સતત વિચારણા. ચિંતાથી કાર્યમાં વિઘ્નો આવે છે અને દરેક કાર્ય લંબાયા કરે છે.

પરમ પૂજ્ય દાદા ભગવાન કહે છે, “ચિંતા થવા માંડે કે સમજો, કાર્ય વધારે બગડવાનું. ચિંતા ના થાય તો સમજવું કે કાર્ય બગડવાનું નથી. ચિંતા કાર્યની અવરોધક છે.”

વાસ્તવિકતામાં, આ જગત એવું છે કે કોઈ પણ વસ્તુ વિશે કોઈ શંકા કે ચિંતા કરવાની જરૂર જ નથી. કુદરત દરેકની જરૂરિયાતો એના સમયે પૂર્ણ કરે જ છે. નાહવા માટે પાણી, સૂવા માટે ગાદલું અને એવી ઘણી બધી જરૂરિયાતોની ચિંતા કર્યા વગર કે વિચાર્યા વગર પણ મળી રહેતી હોય છે. તેથી, એવી જ રીતે, જો આપણે સહજ અને સરળ રહીએ, તો બીજી બધી જરૂરિયાતો પણ સચવાઈ જશે.