શું પતિ-પત્નીના સંબંધમાં એકબીજાની ભૂલો જોવી યોગ્ય છે?
એવું કેટલી વાર બન્યું હશે કે તમે પાર્ટનરને એમની ભૂલો બતાડવાનું મન થયું હોય અથવા તમારી સાથે એવું થયું હોય? એ વખતે કેવું લાગે છે? જ્યારે આપણને પોતાના પાર્ટનરની કે બીજા કોઈની ભૂલો બતાડવાનું મન થાય ત્યારે યાદ રાખવું કે આવું આપણી સાથે થાય તો કેવું લાગે. આપણને કોઈ આપણી ભૂલ બતાડે એ ગમતું નથી. જ્યારે કોઈ આપણી ભૂલ કાઢે ત્યારે આપણને દુ:ખ થાય છે અને અમુક હદે એ વ્યક્તિ માટે દ્વેષ પણ થઈ જાય છે. દુઃખદ વાત એ છે કે આ બધાંથી ઘણીવાર વેરભાવ અને ક્લેશ પરિણમે છે અને એના કારણે ઘરમાં દુઃખનું વાતાવરણ સર્જાય છે.
સામાને ભૂલો બતાડવી નહીં
પરમ પૂજ્ય દાદાશ્રી કહે છે, "જીવન બધું બગડી ગયું છે, આવું જીવન ના હોવું જોઈએ. જીવન તો પ્રેમમય હોવું જોઈએ. જ્યાં પ્રેમ હોય ત્યાં ભૂલો જ ના કઢાય. ભૂલ કાઢવી હોય તો સમજ બરાબર પાડવી. એને આપણે કહીએ, 'આમ કરવા જેવું છે.' તો એ પેલી કહેશે, 'સારું થયું મને કહ્યું.' ઉપકાર માને. 'ચામાં ખાંડ નથી', કહેશે. અલ્યા, પી જા ને છાનોમાનો. વખતે એને ખબર પડશે ને? એ આપણને કહે ઊલટી, કે તમે ખાંડ માંગી નહીં?! ત્યારે કહીએ, તમને ખબર પડે ત્યારે મોકલજો. જીવન જીવતાં નથી આવડતું. ઘરમાં ભૂલ કઢાય નહીં. કાઢે કે ના કાઢે આપણા લોકો?"
પાર્ટનરની ભૂલોની અવગણના કરવી
બીજાની ભૂલો સહન કરી લેવાથી શું થાય તેની પર પ્રકાશ પાડતા પરમ પૂજ્ય દાદા ભગવાન કહે છે,”'વાઈફ'ની કેટલીક ભૂલો આપણે સહન કરીએ તો તેના પર પ્રભાવ પડે. આ તો વગર ભૂલે ભૂલ કાઢીએ તો શું થાય? કેટલાક પુરુષો સ્ત્રીના સંબંધમાં બૂમાબૂમ કરે છે, તે બધી ખોટી બૂમો હોય છે.”
પોતાની જાતને સુધારવી
આપણે બીજાની ભૂલો કાઢવાથી દૂર રહેવું જોઈએ, કારણ કે ભૂલ કાઢવાની ઈચ્છા અહંકારમાંથી જન્મે છે અને એટલે જ અંતે તેમને દુઃખ થયા વગર નહીં રહે. તેઓ પોતાની ભૂલો વિશે પહેલેથી જ જાણતા હોય છે. માટે આપણે મન-વચન-કાયાથી કોઈ પણ જીવને દુ:ખ નથી આપવું એવો ભાવ રાખવો જોઈએ! બીજાના દોષ જોવાને બદલે પોતાની જાતને સુધારવા પર અને પોતાની ભૂલોમાંથી કઈ રીતે બહાર નીકળી શકાય એની તરફ ધ્યાન આપવું જોઈએ. પરમ પૂજ્ય દાદાશ્રી કહે છે,“સુધારવા માટે પોતે જ સુધરવાની જરૂર છે. કોઈને સુધારી શકાતો જ નથી. જે સુધારવાના પ્રયત્નવાળા છે તે બધા અહંકારી છે. પોતે સુધર્યો એટલે સામો સુધરી જ જાય.”
બીજાની ભૂલ કાઢવાના પરિણામો
જો બીજા ભૂલ કરે અને આપણે તેમની ભૂલ બતાડીએ, એમાં આપણને શું મળશે? બીજાની ભૂલો ન કાઢવા વિશે પરમ પૂજ્ય દાદાશ્રી કહે છે, “આ રેલવેલાઈન ચાલે છે. તેમાં કેટલી બધી કામગીરીઓ હોય છે! કેટલી જગ્યાએથી નોંધ આવે, ખબરો આવે, તે એનું 'ડિપાર્ટમેન્ટ' જ આખું જુદું. હવે તેમાંય ખામી તો આવે જ ને? તેમ 'વાઈફ'ના ડિપાર્ટમેન્ટમાં કો'ક ફેરો ખામી પણ આવે. હવે આપણે જો એમની ખામી કાઢવા જઈએ તો પછી એ આપણી ખામી કાઢશે. 'તમે આમ નથી કરતા, તેમ નથી કરતા. આમ કાગળ આવ્યો ને તેમ કર્યું તમે.' એટલે એ વેર વાળે. હું તમારી ખોડ કાઢું તો તમે પણ મારી ખોડ કાઢવા તલપી રહ્યા હોય! એટલો ખરો માણસ તો ઘરના બાબતમાં હાથ જ ના ઘાલે.
સ્ત્રી પુરુષે એકમેકને હેલ્પ કરવી જોઈએ. ધણીને ચિંતા-વરીઝ રહેતી હોય તે તેને કેમ કરીને ના થાય એવું સ્ત્રી બોલતી હોય. તેમ ધણી પણ બૈરી મુશ્કેલીમાં ના મૂકાય એવું જોતો હોય. ધણીએ પણ સમજવું જોઈએ કે સ્ત્રીને છોકરાં ઘેર કેટલાં હેરાન કરતાં હશે!”
આપણે પોતાના પાર્ટનરની ભૂલ બદલ એમને ટકોર કરવી પડે એવા સંજોગો આવે ત્યારે પરમ પૂજ્ય દાદાશ્રીએ આપેલી સમજણને નીચે દર્શાવ્યા પ્રમાણે ધ્યાનમાં રાખીને ટકોર કરી શકાય.
“ટકોર તો કરવી પડે, પણ કહેતાં આવડવું જોઈએ. કહેતાં ના આવડે, વ્યવહાર ના આવડે એટલે અહંકાર સહિત ટકોર થાય. એટલે પાછળથી એનું પ્રતિક્રમણ કરવું. તમે સામાને ટકોર કરો એટલે સામાને ખોટું તો લાગશે, પણ એનું પ્રતિક્રમણ કર કર કરશો એટલે છ મહિને, બાર મહિને વાણી એવી નીકળશે કે સામાને મીઠી લાગે. અત્યારે તો ‘ટેસ્ટેડ’ વાણી જોઈએ. ‘અન્ટેસ્ટેડ’ વાણી બોલવાનો અધિકાર નથી. આ રીતે પ્રતિક્રમણ કરશો તો ગમે તેવું હશે તોય સીધું થઈ જશે.”
એક ભાઈ પોતાની પત્નીની ભૂલ કાઢવા વિશે પૂછે છે:
પ્રશ્નકર્તા: ભૂલ કાઢીએ તો ખરાબ લાગે એને અને ના કાઢે તોય ખરાબ લાગે.
દાદાશ્રી: ના, ના, ના, ખરાબ ના લાગે. આપણે ભૂલ ના કાઢીએ, તો એ કહેશે, 'કઢી ખારી થઈ તોય બોલ્યા નહીં!' ત્યારે કહીએ, ‘તમને ખબર પડશે ને, મારે શું કરવા કહેવું?’ પણ આ તો કઢી ખારી થઈ ગઈ હોય તો મોઢું બગાડે, કઢું ખારું થયું છે. અલ્યા, એ બઈ નથી સમજતી, તે તું વળી કહું છું? માથાફોડ કરું છું? એ તો એમને છાતીએ ઘા ના લાગે, બળ્યું! મનમાં કહેશે, 'આ કંઈ હું નહતી સમજતી? આ તો મને બાણ મારે છે, મૂઓ. આ મૂઓ કાળમૂખો, રોજ મારી ભૂલો જ કાઢ કાઢ કરે છે.' તો આપણા લોકો જાણીજોઈને આ ભૂલો કાઢે છે. તેથી આ સંસાર વધારે બગડતો જાય છે. તમને કેમ લાગે છે? એટલે થોડું આપણે વિચાર કરીએ તો શું વાંધો છે?
પ્રશ્નકર્તા: આવી ભૂલ કાઢીએ તો પછી એનાથી ફરીથી ભૂલ ના થાય ને?
દાદાશ્રી: ઓહોહો! એટલે ઉપદેશનું કારણ થાય એટલા માટે ને! હં, તે ભૂલ કાઢવાનો વાંધો નથી, હું તમને શું કહું છું, ભૂલ કાઢો પણ એ પોતે ઉપકાર માને તો ભૂલ કાઢો કે તમે સારું થયું આ મને ભૂલ દેખાડી. મને તો ખબર જ નહીં. તે ઉપકાર માનો છો? બેન, તું એમનો ઉપકાર માનું છું?
પ્રશ્નકર્તા: ના.
દાદાશ્રી: તો પછી એનો અર્થ શું કાઢવાનો? જે ભૂલ એ જાણતી હોય તેને તમારે કાઢવાનો અર્થ શું છે? એ જે જાણતી હોય ભૂલ એ આપણાથી કઢાય નહીં. બીજું કંઈ પણ થયું હોય કે કઢી ખારી થઈ હોય પછી શાક બગડી ગયું હોય, તો એ ખાય તો એ જાણે કે ના જાણે? માટે આપણે કહેવાની જરૂર ના હોય! પણ ભૂલ એ ના જાણતી હોય, તે આપણે કહીએ તો એ ઉપકાર માને. બાકી એ જાણતી હોય તે ભૂલ કાઢવી એ તો ગુનો છે.
હું તો સાંતાક્રૂઝમાં ત્રીજે માળે બેઠો હોઉં તો ચા આવે. તે જરા કોઈ દહાડો ખાંડ ભૂલી ગયા હોય તો હું પી જઉં અને તેય દાદાના નામથી. મહીં દાદાને કહું, 'ચાની મહીં ખાંડ નાખો, સાહેબ.' તે દાદા નાખી આપે! એટલે ખાંડ વગરની ચા આવે તો પી જઈએ, બસ. અમારે તો કશો ડખો જ નહીં ને! અને પછી પેલા ખાંડ લઈને દોડધામ કરીને આવે. મેં કહ્યું, 'ભઈ, કેમ ખાંડ લાવ્યો? આ ચાના કપ-રકાબી લઈ જા.' ત્યારે કહે, 'તમે ચા મોળી હતી તે ખાંડ માંગી નહીં!' મેં કહ્યું, 'હું શું કરવા કહું?' તમને સમજણ પડે એવી વાત છે?!
સંદર્ભ: પતિ-પત્નીનો દિવ્ય વ્યવહાર (સંક્ષિપ્ત) (Page #30, Paragraph #2 & #3, Page #31, Page #32 Paragraph #1)
subscribe your email for our latest news and events
દાદા ભગવાન ફાઉન્ડેશન, અડાલજ એ આધ્યાત્મિક નોન-પ્રોફિટ ઓર્ગેનાઈઝેશન છે જેનો હેતુ અક્રમ વિજ્ઞાનના આધ્યાત્મિક વિજ્ઞાન દ્વારા આખા જગતમાં સુખ-શાંતિ અને એકતા ફેલાવવાનો છે.
તમારા પ્રશ્નનો અચૂક જવાબ મેળવો
